Αθλητική απόδοση σε θερμό περιβάλλον
Αθλητική απόδοση σε θερμό περιβάλλον

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού διεξάγονται αγώνες δρόμου κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας στο περιβάλλον. Αυτό σημαίνει την δημιουργία ενός επιπλέον στρες στην προσπάθεια των αθλητών, με αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος και έντονη εφίδρωση. Όλο αυτό μπορεί να αποτελέσει έναν αρνητικό παράγοντα για την απόδοση των αθλητών. Όταν γυμναζόμαστε, παράγεται χημική ενέργεια, από την οποία ένα μέρος της μετατρέπεται σε μηχανική ενέργεια για να παραχθεί έργο. Στα κύτταρα, από την χημική ενέργεια που παράγεται, ένα μέρος της απελευθερώνεται με μορφή θερμότητας και έναν μέρος από αυτή είναι αναγκαίο και χρήσιμο για να διατηρείται σταθερή η θερμοκρασία του σώματος στους 37°C. Το υπόλοιπο μέρος της θερμότητας αποβάλλεται από το σώμα και χαρακτηρίζεται ως χαμένη ενέργεια.

Ο οργανισμός αποβάλλει την περίσσια θερμότητα από το σώμα με τους παρακάτω τρόπους:

1) Με την εξάτμιση του ιδρώτα

2) Με την ακτινοβολία

3) Με την αγωγιμότητα

4) Με τη μεταφορά με ρεύματα (αέρα ή νερού).

Η εξάτμιση του ιδρώτα αποτελεί τον σημαντικότερο τρόπο αποβολής θερμότητας στους αθλητές. Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλότερη από την θερμοκρασία που έχει το δέρμα του ανθρώπου, η εξάτμιση του ιδρώτα αποτελεί τον μοναδικό τρόπο για την αποβολή της θερμότητας. Επιπλέον οι συνθήκες μπορούν να δυσκολέψουν για τον αθλητή όταν ο αέρας είναι πολύ υγρός και να δυσκολέψουν την αποβολή της θερμότητας ακόμη περισσότερο και μέσω της εξάτμισης του ιδρώτα. Έτσι λοιπόν, σε μια μέρα του καλοκαιριού με ζέστη και υψηλή υγρασία, οι αθλητές θα δυσκολεύονται να αποβάλλουν επαρκή θερμότητα και αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η θερμοκρασία του σώματος και να έχουν αρνητική απόδοση στην προσπάθεια τους.

Τέλος πρέπει να σημειωθεί ότι η αποβολή θερμότητας βελτιώνεται με την προπόνηση. Όσο πιο προπονημένο είναι ένα άτομο τόσο πιο πολύ αναπτυγμένη θα είναι η ικανότητα του για να αποβάλλει θερμότητα μέσω της εξάτμισης του ιδρώτα. Γι' αυτό τον λόγο, η θερμοκρασία σε ένα καλά προπονημένο άτομο είναι πιο χαμηλή από ένα απροπόνητο άτομο, με την ίδια επιβάρυνση.

Η ανοχή του σώματος στη ζέστη μπορεί να αυξηθεί σε αρκετά μεγάλοβαθμό, μετά από άσκηση - προπόνηση σε ένα θερμό περιβάλλον. Οι προσαρμογές που παρατηρούνται σε εγκλιματισμό σε θερμό περιβάλλον είναι οι ακόλουθες:

1) Αυξάνεται η παραγωγή ιδρώτα.

2) Αυξάνεται ο όγκος του πλάσματος.

3) Αυξάνεται η ροή του αίματος στο δέρμα.

4) Μειώνεται η περιεκτικότητα του ιδρώτα σε αλάτι.

5) Μειώνεται η καρδιακή συχνότητα σε υπομέγιστες προσπάθειες.

6) Μειώνεται η θερμοκρασία σώματος ΑΝΑΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΥΓΡΑ ΠΟΥ ΧΑΝΟΥΜΕ:

Τα δυσάρεστα αποτελέσματα της εφίδρωσης, και της αφυδάτωσης που παρατηρούνται κατά τη διάρκεια της άσκησης μπορούν να αποφευχθούν με την σωστή αναπλήρωση των υγρών. Η αναπλήρωση των υγρών πρέπει να γίνεται συχνά κατά τη διάρκεια του αγώνα ή και της προπόνησης, με υγρά διαλύματα γλυκόζης (ζάχαρης). Ένα σημαντικό ερώτημα που προκύπτει όμως είναι ποια συγκέντρωση γλυκόζης είναι η ιδανικότερη , έτσι ώστε να υπάρξει μια γρηγορότερη εκκένωση στο στομάχι. Κάποιες έρευνες έδειξαν πως με συγκέντρωση ζάχαρης 2,5 % στο υγρό, υπάρχει καλύτερη εκκένωση και με τον τρόπο αυτό γρηγορότερη παροχή υγρών στο σώμα του αθλητή. Η υψηλότερη συγκέντρωση ζάχαρης προκαλεί καθυστέρηση στη μετάβαση από το στομάχι στο λεπτό έντερο.

Για να γίνει κατανοητό μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το εξής παράδειγμα; Αν η περιεκτικότητα της ζάχαρης στο υγρό είναι 5%, μετά από 20 λεπτά θα έχουν παραμείνει στο στομάχι πάνω από τα μισά προσλαμβανόμενα υγρά. Το γεμάτο στομάχι σε ένα αγώνα δρόμου δημιουργεί πολύ σοβαρές ενοχλήσεις, ενώ οι ανάγκες του σώματος σε υγρά δεν μπορούν να καλυφθούνε. Τέλος εκτός από την πυκνότητα και το θερμιδικό περιεχόμενο που περιέχει το διάλυμα, ο ρυθμός της γαστρικής κένωσης επηρεάζεται και από: Τη θερμοκρασία του διαλύματος και την ένταση της άσκησης. Όταν το υγρό διάλυμα είναι κρύο, σε θερμοκρασία που κυμαίνεται από 8 έως 12°C, υπάρχει μια επιτάχυνση στη κένωση του στομάχου πιθανώς λόγω της αύξησης της γαστρικής κινητικότητας.

Κάποιες παλιές έρευνες είχαν δείξει το εξής συμπέρασμα, όταν υπάρχει έντονη άσκηση, η κένωση του στομάχου μπορεί να μειωθεί ή και να ανασταλεί. Έρευνες όμως των τελευταίων ετών και πιο πρόσφατες έδειξαν ότι ένα τρέξιμο 15' με μέτρια ένταση (50% έως 70% της VO2max) βελτιώνει την κένωση κατά 38%. Αυτό το φαινόμενο αποδίδεται στην μηχανική κίνηση του υγρού που γίνεται μέσα στο στομάχι, γιατί δεν έχει παρατηρηθεί κάτι τέτοιο σε άσκηση που δεν προκαλεί κραδασμό , όπως για παράδειγμα με τους ποδηλάτες.

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟ - ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΣΕ ΘΕΡΜΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

1) Ο εγκλιματισμός με άσκηση σε θερμό περιβάλλον μπορεί να επιταχυνθεί με εντάσεις μεγαλύτερες από το 50% της VO2 max. Ο χρόνος έκθεσης πρέπει να είναι 90-100 min, αυτός ο χρόνος όμως πρέπει να επιτευχθεί σταδιακά κατά τις 8-10 πρώτες ημέρες.

2) Η άσκηση να πραγματοποιείται πάντοτε με συνοδεία, που μπορεί να είναι είτε κάποιος συναθλητής, είτε κάποιος προπονητής ή και φίλος, ειδικά τις πρώτες ή πολύ ζεστές ημέρες.

3) Η έντονη προπόνηση τις πρώτες ημέρες πρέπει να αποφεύγεται

4) Ανοιχτόχρωμα ρούχα, γυαλιά ηλίου και καπέλο μπορούν να εμποδίσουν την πρόσληψη θερμότητας από το περιβάλλον όπως επίσης και την αύξηση της θερμοκρασίας σώματος

5) Ειδικός ρουχισμός με υψηλό δείκτη διαπνοής βοηθάει για μεγαλύτερη αποβολή και ψύξη του ιδρώτα, διευκολύνοντας τη θερμορυθμιστική λειτουργία του οργανισμού και δίνοντας στο σώμα μας μια πιο ευχάριστη αίσθηση.

Γεωργούλας Παναγιώτης

Καθηγητής Φυσικής Αγωγής Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Α.Π.Θ. Msc Φυσική Αγωγή και Αθλητισμός-κατεύθυνση ειδική προπονητική κλασικού αθλητισμού Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Ε.Κ.Π.Α.

Διπλωματούχος προπονητής ποδοσφαίρου Uefa B' Μέλος Συλλόγου Δρομέων Υγείας Αθηνών

 
ΧΟΡΗΓΟΣ      
asics      
interamerican samarites Opanda logo eod

Αγώνες